Kopie ID wat doorstrepen? Zo verstuur je hem veilig
Streep BSN en pasfoto door, tenzij de wet een volledige kopie eist. Stuur via een uploadlink, met watermerk en datum. Checklist en stappen bij misbruik.
Op een kopie van je ID streep je je burgerservicenummer (BSN) en je pasfoto door, tenzij de organisatie wettelijk een volledige kopie mag vragen, zoals je werkgever of je bank. Stuur de kopie alleen als het echt nodig is, via een uploadlink in plaats van e-mail of WhatsApp, met een watermerk waarin staat voor wie hij is, waarvoor en op welke datum.
Een kopie van je paspoort of identiteitskaart is voor fraudeurs veel waard. Volgens de Rijksoverheid kunnen ze met een kopie waarop je naam, geboortedatum en BSN staan bijvoorbeeld een lening aanvragen of een telefoonabonnement afsluiten. Hoe minder kopieën er rondgaan, hoe kleiner dat risico.
Mag een organisatie om een kopie van je ID vragen?
Soms wel, vaak niet. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) maakt een duidelijk onderscheid:
- Met een wettelijke verplichting mag een organisatie een volledige kopie vragen. Je werkgever moet een kopie maken als je in dienst komt, en je bank mag dat doen als je klant wordt. Dan mag je niets op de kopie schrijven, niets onleesbaar maken en geen watermerk aanbrengen.
- Zonder wettelijke verplichting mag een organisatie alleen een kopie vragen als het echt niet anders kan. Dan gaat het om een afgeschermde kopie: je BSN en pasfoto moeten onzichtbaar zijn.
De Rijksoverheid somt op welke organisaties een kopie mogen maken, zoals overheidsinstanties, banken, notarissen, casino's, levensverzekeraars en je werkgever. Telecombedrijven mogen kopiëren, maar moeten pasfoto en BSN afschermen. Autoverhuurders mogen onder voorwaarden een kopie maken. Hotels en campings mogen alleen het soort document noteren.
Vaak is een kopie dus helemaal niet nodig. Het soort document en het documentnummer noteren is in veel gevallen genoeg. De organisatie die toch om een kopie vraagt, moet uitleggen waarom.
Checklist voordat je een kopie ID verstuurt
Loop deze zes punten bij elk verzoek na. Kun je er een niet afvinken, stel dan eerst je vraag voordat je iets verstuurt.
| Stap | Wat je doet | Waarom het helpt |
|---|---|---|
| 1. Vraag waarom | Vraag waarvoor de kopie nodig is en of er een wettelijke plicht is | Vaak volstaat laten zien of het documentnummer noteren |
| 2. Vraag om een uploadlink | Vraag om een link of portaal in plaats van een e-mailadres of WhatsApp-nummer | Het bestand blijft niet in mailboxen en chats hangen |
| 3. Streep door wat mag | Maak BSN en pasfoto onleesbaar als er geen wettelijke plicht is | Minder gegevens op straat als de kopie uitlekt |
| 4. Zet er een watermerk op | Vermeld de organisatie, het doel en de datum | De kopie is lastiger te hergebruiken en je ziet waar een lek vandaan komt |
| 5. Noteer wie hem kreeg | Houd bij: organisatie, datum, kanaal en doel | Bij problemen weet je wie je moet aanspreken |
| 6. Vraag wanneer hij weg is | Vraag hoe lang de kopie bewaard wordt | Een verwijderde kopie kan later niet meer lekken |
Voor stap 5 is één regel per keer genoeg: "10-10-2026, makelaar X, uploadlink, huuraanvraag, verwijderd na 30 dagen". Die notitie is goud waard als er ooit een incassobrief binnenkomt voor iets wat je nooit hebt afgesloten.
Kopie ID: wat doorstrepen per situatie
Wat je doorstreept, hangt af van het doel en van de organisatie. Gebruik deze tabel als vertrekpunt.
| Situatie | Wat doorstrepen | Watermerk of tekst erop |
|---|---|---|
| Wettelijke plicht tot volledige kopie, zoals werkgever of bank | Niets | Nee |
| Geen wettelijke plicht, maar een kopie is echt nodig | BSN en pasfoto, en kritisch kijken naar de rest | Ja |
| Inzageverzoek bij een organisatie die een kopie noodzakelijk noemt | BSN en pasfoto | Ja |
Let bij het BSN op twee plekken. De Rijksoverheid adviseert het BSN onleesbaar te maken, ook in de cijferreeks onderaan het document. En op nieuwere documenten staat het BSN niet meer op de voorkant. Bij identiteitskaarten uitgegeven vanaf 2 augustus 2021 en paspoorten vanaf 30 augustus 2021 zit het BSN volgens de AP in een QR-code op de achterkant van de ID-kaart of de achterkant van de houderpagina van het paspoort. Kopieer je die kant, dek dan ook de QR-code af.
Ook na het afschermen van BSN en foto blijven je naam, geboortedatum en de datum en plaats van uitgifte zichtbaar. De AP benadrukt dat een organisatie ook bij die gegevens moet nagaan of ze echt nodig zijn.
Watermerk: de KopieID-app of zelf
De overheid heeft er een eigen app voor. Met de KopieID-app van de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens fotografeer je je paspoort, ID-kaart of rijbewijs, streep je gegevens weg en vul je in voor wie en waarvoor de kopie is. Die tekst komt samen met de datum als watermerk op de kopie.
Maak je de kopie zelf, gebruik dan dit formaat:
"Kopie voor [organisatie] · [doel] · [datum]"
Bijvoorbeeld: "Kopie voor Makelaardij De Vries · huuraanvraag · 10-10-2026". Op een papieren kopie kun je dat ook met de hand schrijven, en volgens de AP mag je de papieren kopie na afloop terugvragen.
Wees realistisch over wat een watermerk doet. Het maakt hergebruik voor iets anders lastiger en laat zien waar een uitgelekte kopie vandaan komt. Het voorkomt niet dat iemand de kopie bijsnijdt, bewerkt of fotografeert.
Via e-mail of WhatsApp?
Liever niet. Het gaat niet alleen om versleuteling. Een bijlage blijft staan in je verzonden items, in de mailbox van de ontvanger en in back-ups. Een foto in een chat blijft in het gesprek en in de fotogalerij van beide telefoons, en is met twee tikken doorgestuurd. Op het verwijderen heb je daarna geen invloed meer.
Vraag dus om een uploadlink of portaal. Is dat er niet, stuur dan in elk geval een afgeschermde kopie met watermerk en vraag schriftelijk om verwijdering als het dossier rond is.
Kopie ID al verstuurd of misbruikt?
Een verstuurde kopie betekent niet automatisch dat er iets misgaat. Heb je twijfels of zie je tekenen van fraude, volg dan de stappen die de Rijksoverheid bij mogelijke identiteitsfraude noemt.
- Vraag om verwijdering. Vraag de ontvanger schriftelijk om de kopie te wissen en dat te bevestigen. Kom je er samen niet uit, dan kun je een klacht indienen bij de AP.
- Verzamel bewijs. Bewaar bankafschriften, brieven van incassobureaus, aanvragen van abonnementen en je berichten met de ontvanger.
- Doe aangifte. Zonder aangifte kan de politie geen onderzoek naar identiteitsfraude doen. Bij online fraude kan dat ook via Mijn Politie.
- Reageer op onterechte vorderingen. Betaal niet als je zeker weet dat een incassobrief niet klopt, en meld dat je aangifte doet. Vraag de aanvraagpapieren op en controleer of er een kopie van je ID is gebruikt.
- Informeer je bank. In veel gevallen is het verstandig je bank direct op de hoogte te brengen.
- Meld het bij het CMI. Het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude en -fouten helpt slachtoffers de gevolgen op te lossen. Je meldt je via het formulier van de RvIG.
Voor de emotionele kant kun je terecht bij Slachtofferhulp Nederland.
Als je als organisatie om een kopie ID vraagt
De beste bescherming is minder kopieën vragen. Leg vóór elk verzoek vast waarom je de kopie nodig hebt, op welke wettelijke grond, wie hem ziet en wanneer je hem verwijdert. Volstaat laten zien of het documentnummer noteren, vraag dan geen kopie.
Is een kopie wel nodig, laat hem dan niet in de mailbox van een medewerker of op een telefoon belanden. Sunset Docs geeft elke werkruimte een uploadlink en een eigen e-mailadres, en afzenders hebben geen account nodig. Je team bekijkt in de browser pagina-afbeeldingen met watermerk, nooit het originele bestand, tenzij de eigenaar downloaden toestaat, wat wordt gelogd. Elk document krijgt een verwijderdatum, op elk abonnement van 1 uur tot 90 dagen.
Meer over die werkwijze lees je op onze pagina over het ontvangen van kopieën van ID-bewijzen. Je klanten kun je doorverwijzen naar onze gratis tool voor een watermerk op een kopie ID, die in de browser werkt zonder de afbeelding te uploaden.
Geen enkele tool controleert of een ID-bewijs echt is, en geen tool maakt je in zijn eentje AVG-proof. Het doel is concreter: minder losse kopieën, en een vaste einddatum voor elke kopie die je ontvangt.
Vragen
Mag ik op de kopie voor mijn werkgever iets doorstrepen?
Nee. Je werkgever moet volgens de AP een kopie maken als je in dienst komt. Bij zo'n wettelijke plicht mag je geen gegevens afschermen, niets op de kopie schrijven en geen watermerk aanbrengen.
Mijn bank wil een kopie zonder watermerk. Klopt dat?
Ja. Volgens de AP mag je bij je bank zelf geen gegevens afschermen en geen watermerk aanbrengen, omdat de bank anders de echtheid niet kan controleren. De bank kan na de identificatie zelf gegevens afschermen of een watermerk aanbrengen. Gebruik wel het kanaal van de bank zelf, zoals de app.
Moet ik een kopie ID meesturen bij een inzageverzoek?
Meestal niet. De organisatie moet de minst vergaande manier kiezen om je identiteit vast te stellen. Een webwinkel heeft volgens de AP meestal genoeg aan je klantnummer met naam en adres. Is een kopie toch nodig, dan mag je BSN en pasfoto afschermen.
Kopie paspoort: wat doorstrepen?
Hetzelfde als bij een ID-kaart: je BSN, ook in de cijferreeks onderaan, en je pasfoto als er geen wettelijke plicht is. Bij paspoorten vanaf 30 augustus 2021 staat het BSN in de QR-code achter op de houderpagina.
Een hotel of camping wil mijn paspoort kopiëren. Moet dat?
Volgens de Rijksoverheid mogen hotels en campings alleen het soort identiteitsbewijs noteren. Laat het document zien en vraag of noteren volstaat.
Hoe weet ik of het verzoek echt is?
Neem contact op via een kanaal dat je al kent, zoals de officiële website of een bekend telefoonnummer. Stuur niets naar een link of nummer dat zonder context binnenkomt.